Weegschaal voor goud en sieraden

Welke aflezing je nodig hebt

Voor sieraden is 0,01 gram het juiste niveau. Een gouden ring weegt drie tot acht gram, een ketting tien tot dertig; op honderdsten van grammen is de onzekerheid dan een fractie van een procent en verdwijnt ze volledig in de marge die een inkoper hanteert. Fijner meten kan, maar levert geen betere prijs op en maakt de meting onrustiger. Een milligramweegschaal heeft alleen zin bij losse edelstenen van enkele tienden van een karaat of bij zeer dun materiaal, en dan hoort daar een windscherm bij.

Het bereik mag klein blijven. 200 of 500 gram is ruim voor sieraden en munten; alleen wie met baren werkt heeft meer nodig, en boven de kilo verlies je hoe dan ook de fijne stapgrootte. Dat de aflezing niet gelijkstaat aan de werkelijke afwijking, staat uitgelegd bij nauwkeurigheid en afleesbaarheid; controleer je toestel daarom met een kalibratiegewicht voordat je iets van waarde weegt.

De eenheden op een rij

Twee vallen zitten in deze tabel. De eerste is het verschil tussen troy ounce en gewone ounce: bijna drie gram, ofwel zo'n negen procent. De tweede is het woord karaat, dat bij edelstenen een massa aanduidt en bij goud een gehalte. Een weegschaal die ct toont, meet de massa-eenheid; hij zegt niets over zuiverheid. Meer omrekeningen staan bij gewichtseenheden omrekenen.

Gehalte, gewicht en wat een weegschaal niet kan

Het goudgehalte staat in het stempel: 585 voor 14 karaat, 750 voor 18 karaat, 916 voor 22 karaat. Vermenigvuldig het gewicht met dat getal en je hebt de hoeveelheid fijn goud. Weegt een ring 6,40 gram met stempel 585, dan zit daar 3,74 gram zuiver goud in. Een weegschaal controleert het stempel niet: verguld messing weegt vergelijkbaar en ziet er hetzelfde uit. Wie zekerheid wil, laat het gehalte bepalen met een toetssteen, een XRF-meting of een dichtheidsbepaling in water — dat laatste kan met een precisieweegschaal en een ophangbeugel, maar het is bij holle of gezette sieraden onbetrouwbaar.

Waar je op let bij aanschaf

• Meerdere eenheden op één toets. Minimaal g, ct en ozt, zodat je niet hoeft om te rekenen bij een notering of een taxatie.
• Een meegeleverd kalibratiegewicht. Controleer voor elke serieuze weging of het toestel het bekende gewicht nog exact aangeeft.
• Een glad, vlak RVS-plateau. Geen geribbeld oppervlak: kleine stenen rollen weg en fijne schakels blijven haken.
• Tarra voor een weegschaaltje. Losse stenen weeg je in een bakje, niet direct op het plateau.
• Een afdekkap of windscherm. Ook op 0,01 gram houdt dat het beeld rustig, zeker bij een lichte steen.
• Achtergrondverlichting. Je weegt vaak op een tafel bij een klant of op een beurs, en niet altijd bij goed licht.

Wanneer een gewone weegschaal niet meer volstaat

Zodra het gewicht de prijs van een transactie bepaalt, verandert de situatie juridisch. Voor handel is een geijkt toestel verplicht; wat dat inhoudt en welke klassen er zijn lees je bij geijkte weegschaal. Koop je goud in of verkoop je het door als bedrijf, dan is een kalibratiefunctie op een hobbyweegschaal niet genoeg, hoe nauwkeurig het toestel verder ook is. Leveranciers voor deze markt leveren geijkte toestellen met certificaat; Kern is daar een voorbeeld van. Voor eigen gebruik en controle thuis volstaat een goed toestel met 0,01 gram aflezing, of een klapbare zakweegschaal als je op locatie weegt. Het volledige overzicht staat bij precisieweegschaal; welke variant bij welk werk past, zet de koopgids voor precisieweegschalen naast elkaar.