Spiermassa meten

De keten waaruit het getal komt

Het begint bij één gemeten grootheid: de weerstand die een zwakke wisselstroom ondervindt, zoals beschreven bij bio-impedantie. Daarna volgt een reeks rekenstappen die elk hun eigen onzekerheid toevoegen.

Bij stap 4 en 5 wordt vrijwel niets meer gemeten. De weegschaal vult daar wat statistiek in en presenteert het resultaat op de tiende kilo nauwkeurig. Die decimaal suggereert een precisie die er niet is.

Waarom merken tien kilo kunnen verschillen

Er bestaat geen afspraak over wat "spiermassa" op een display betekent. Sommige fabrikanten tonen skeletspiermassa: alleen de spieren waarmee je beweegt. Andere tonen totale spiermassa inclusief hartspier en gladde spieren in je darmen en bloedvaten. Een derde groep rekent organen mee onder de noemer "vetvrije weke massa". Tussen die definities zit bij een volwassene makkelijk tien tot vijftien kilo verschil. Zie je bij een nieuwe weegschaal ineens een heel andere spierwaarde, dan is dat vrijwel altijd een andere definitie en geen verandering aan jou. Dezelfde reden waarom je ook vetpercentages van twee apparaten niet naast elkaar mag leggen.

Wat de dagelijkse beweging in dat getal is

Omdat spiermassa via lichaamswater wordt berekend, volgt het getal je vochtbalans. Een paar praktische gevolgen:

• Na een zware training stijgt je spiermassa. Getrainde spieren houden vocht vast en slaan glycogeen op, dat water bindt. Dat is geen nieuw spierweefsel.
• Na een zoutrijke maaltijd stijgt het ook. Meer vocht in je weefsel betekent lagere weerstand en dus een hogere vetvrije massa.
• Na een sauna of een lange warme dag daalt het. Je bent uitgedroogd, de weerstand loopt op en de berekening trekt er kilo's vanaf.
• Bij een koolhydraatarm dieet daalt het in de eerste week fors. Je verliest glycogeen en het water dat eraan vastzit, niet je spieren.

Zo lees je de trend

1. Meet minstens twee keer per week onder gelijke omstandigheden, volgens de regels bij wanneer wegen.
2. Kijk uitsluitend naar het gemiddelde per week of per twee weken, nooit naar één meting.
3. Beoordeel pas na acht tot twaalf weken. Korter is te veel ruis.
4. Toets tegen de werkelijkheid: gaan de gewichten in de sportschool omhoog, zitten je mouwen strakker? Dat is beter bewijs dan het display.
5. Beweegt de lijn maandenlang met minder dan 0,3 kilo, beschouw dat dan als stilstand binnen de meetfout.

Ter kalibratie van je verwachting: een beginner die serieus krachttraint en genoeg eiwit eet, bouwt in het eerste jaar ruwweg 0,5 tot 1 kilo spier per maand op. Na een paar jaar training zakt dat naar enkele honderden grammen per maand. Dat is minder dan de dagelijkse ruis in de meting, en precies daarom heb je maanden nodig voordat je iets ziet.

Meet meer elektrodes beter?

Ja, tot op zekere hoogte. Een gewone weegschaal stuurt de stroom alleen door je onderlichaam en schat de rest bij. Een segmentale weegschaal met handgrepen meet ook de weg van hand naar voet en kan armen, benen en romp apart rapporteren. Dat maakt het beeld completer, vooral als je bovenlichaam verandert terwijl je benen gelijk blijven. Het lost de aannames in stap 3 tot 5 niet op. Wil je die functie, kijk dan bij weegschalen met vetpercentage of vergelijk verder in de koopgids voor slimme weegschalen. De rest van de meetketen, van sensor tot foutcode, komt aan bod in de kennisbank.